Ontdekken dat er een bij op de grond ligt in de winter kan een verontrustend beeld zijn. Deze kleine levensredders spelen een cruciale rol in ons ecosysteem, en je wilt niets liever dan helpen. Gelukkig zijn er slimme en natuurlijke methodes die jij direct kunt toepassen om deze bij te redden en te ondersteunen tijdens het koude seizoen.
Waarom bijen in de winter kwetsbaar zijn en hoe ze overwinteren
Bijen zijn geen typische winterslapers. Ze overwinteren door in een soort koudebestendige cluster te kruipen om warmte te behouden. Maar het is niet ongewoon om bijen uit te zien strompelen of zelfs op de grond te vinden tijdens strenge winterdagen.
Verschillende bijensoorten hebben hun eigen strategieën:
- Hommels houden hun nesten warm door dicht bij elkaar te blijven in oude muizenholen of composthopen.
- Wilde solitaire bijen
- Honingbijen
Desondanks kunnen koude of honger ze verzwakken, waardoor je ze soms bewusteloos aantreft. Dit betekent niet dat ze verloren zijn; juist nú is jouw hulp essentieel.
Direct handelen: zo kun je een bij op de grond in de winter helpen
Als je een bij op de koude grond ziet, is het belangrijk om snel maar voorzichtig te reageren:
Waarom je kerstster al zijn bladeren verliest (en hoe je hem redt)
- Breng warmte: Zet de bij in een kleine, beschutte doos met wat droge bladeren of een stukje spons. Zorg dat het niet te warm wordt, want plotselinge hitte kan stress veroorzaken.
- Voedsel aanbieden: Meng een beetje suiker met lauw water (bijna de consistentie van honing) en geef dit voorzichtig met een pipet of klein lepeltje om de energie van de bij aan te vullen.
- Zorg voor beschutting: Plaats een simpel bijenhotel of maak een beschut plekje met lichte takjes en bladeren op een zonnige plek, zo help je ze veilig te overwinteren.
Deze combinatie van warmte, voeding en schuilplek kan wonderen doen om de bij weer op krachten te laten komen. Zo voorkom je dat je inspanningen in de tuin verloren gaan door het koude seizoen.
Bijenhotels en natuurlijke schuilplekken: een ecologische aanpak om bijen te beschermen
Een effectieve manier om bijen te ondersteunen, zeker in de winter, is door het plaatsen van bijenhotels. Deze kleine houten huisjes met holletjes in verschillende groottes bieden solitaire bijen een perfecte plek om veilig te overwinteren.
Tips voor een ideaal bijenhotel:
- Kies een zonnige, beschutte plek uit waar weinig wind staat.
- Zorg voor verschillende diameters van holletjes, zodat diverse soorten er gebruik van kunnen maken.
- Gebruik natuurlijke materialen zoals ongeverfd hout, bamboe of rietstengels.
- Vermijd pesticiden en bestrijdingsmiddelen in je tuin — deze zijn desastreus voor bijen.
Daarnaast is het waardevol om delen van je tuin onverstoord te laten in de herfst en winter. Bladeren, takken en dood hout dienen als natuurlijke beschutting en het laat ook andere nuttige insecten overleven.
Vroegbloeiende planten voor een krachtige start van het bijenseizoen
Wil je écht verschil maken in 2025? Plant dan nu al bloembollen en wintervaste planten die bijen vroeg in het jaar van voedsel voorzien. Denk aan:
- Sneeuwklokjes als een van de eerste voedselbronnen
- Krokussen die vroeg nectar leveren
- Winterakonieten die langdurig bloeien en energie bieden
Deze bloemen zijn niet alleen een lust voor het oog, maar ook van groot belang in het bestrijden van de wereldwijde bijensterfte en het stimuleren van een sterke lokale natuur.
Het verschil tussen een zwerm, bijennest en wespennest in jouw tuin herkennen
Niet elke zwerm of nest betekent gevaar. Bijen zijn vriendelijk en essentieel voor ecologie, terwijl wespen vaak agressiever reageren.
- Bijenzwerm: een tijdelijke wolk van bijen die een nieuwe plek zoeken. Ze vormen een dichte klont vaak in bomen of struiken. Meestal niet agressief omdat ze geen nest hoeven te verdedigen.
- Bijennest: vaste plek in holle bomen, spouwmuren of ondergronds. Georganiseerd en spannend om te vinden, maar kan worden beheerd door imkers.
- Wespennest: papieren, vaak grijs bolvormig nest onder daken of in muren, gaat gepaard met agressie bij verstoring.
Als je een zwerm ontdekt, raak niet in paniek en vermijd direct ingrijpen. Bel een lokale imker die gespecialiseerd is in zwermopvang om de bijen veilig een nieuw thuis te geven.
Goed om te weten : Vermijd het gebruik van pesticiden en houd je tuin zo natuurlijk mogelijk. Pesticiden kunnen bijen tijdens de wintermaanden verzwakken of dodelijk zijn. Elk klein beetje natuurvriendelijkheid draagt bij aan een gezondere bijenpopulatie en bloeiende tuin.